• Uitstoot CO2 stijgt in Nederland
• De kunst van het loslaten
• Veel animo voor een klimaatneutraal Wageningen
• Onderzoek gemeenten lokaal klimaatbeleid
• De groei van groen gas
• Gemeenten soms zelf belemmerende factor bij uitvoering lokaal klimaatbeleid
• Op zoek naar de gevoelige snaar
• Hoger op de agenda
  
  

Nederland komt haar beloften om de uitstoot van CO2 te verminderen niet na. Afgelopen jaar kwam er juist meer CO2 in de lucht. Dat blijkt uit een door accountancybureau PricewaterhouseCoopers (PwC) opgesteld rapport. Nederland presteert slechter dan de landen van de G20. In 2010 nam onze CO2-intensiteit - de verhouding tussen de CO2-uitstoot en het Bruto Nationaal Product - zelfs met 2,4 procent toe. Wereldwijd lag dat percentage op 0,6 procent.
Weinig reden dus tot tevredenheid over het klimaatbeleid dat hier wordt gevoerd. Vorig jaar werden op de klimaattop in Cancun afspraken gemaakt om de opwarming van de aarde tot twee graden te beperken. Dat gaan we hier met het huidige beleid  nooit halen, ondanks alle inspanningen in de praktijk ten spijt.
De duurzaamheidvernieuwing zit dan ook niet op rijksniveau, maar veel meer op provinciaal en gemeentelijk niveau en bij het bedrijfsleven. Dat blijkt ook uit de projecten die wij de afgelopen tijd hebben uitgevoerd. Daar blijven we graag ook in 2012 onze bijdrage aan leveren, waarbij ook zeker aandacht voor onze eigen  ecologische voetafdruk.
Voor de laatste dagen van het jaar wensen we je heel veel warmte, liefde en gezelligheid. En natuurlijk een gezond en duurzaam 2012

Met vriendelijke groeten, Alphons Rommelse en Inge Toussaint

Veel gemeenten hebben de ambitie geformuleerd om op termijn klimaatneutraal te worden. Duidelijk is dat een gemeentelijke organisatie dat niet alleen kan. Een gemeente zelf kan voor ongeveer twee procent een bijdrage leveren aan die klimaatneutraliteit. De overige 98 procent moet van andere partijen komen. Burgers en bedrijven moeten dus in beweging komen. Gemeenten zouden daarbij veel meer moeten durven loslaten en vertrouwen op de kracht en de energie in de samenleving. Dat is gemakkelijk gezegd, maar hoe doe je dat en wat levert het op? Op 14 december organiseert Agentschap NL een Klimaattheater over dit onderwerp. Wil je als vertegenwoordiger van een gemeente meepraten over klimaatbeleid nieuwe stijl? Kijk dan op de website van Agentschap NL hoe je je aan kunt melden.
Al in twee eerdere bijeenkomsten discussieerden  bestuurders en ambtenaren over hoe het nieuwe klimaatbeleid er uit moet gaat zien. Een eenduidig antwoord is er nog niet, maar de rode draad wordt wel duidelijk. Wethouder Thijs de la Court, van de gemeente Lochem, stelt dat gemeenten moeten erkennen dat ze niet de eigenaar van het probleem zijn. Het is volgens hem onvermijdelijk om de ambitie voor een klimaatneutrale gemeente bij de samenleving neer te leggen. De la Court geeft toe dat dat nog niet zo simpel is: “Je moet die samenleving dan wel vertrouwen. De overheid moet initiatieven op het gebied van duurzaamheid steunen en faciliteren. We moeten als overheid een stapje terug doen, maar dat betekent zeker niet dat we als overheid geen enkele actie meer hoeven te ondernemen.”

RCA maakt naar aanleiding van de drie bijeenkomsten een publicatie over wat er nodig is voor klimaatbeleid nieuwe stijl.

Ook de gemeente Wageningen wil in 2030 klimaatneutraal zijn. In een notitie had zij een groot aantal voorstellen en ideeën gelanceerd hoe dit doel te bereiken. De gemeente was erg benieuwd hoe de inwoners hierover dachten en of zij aanvullende ideeën hadden. RCA werd gevraagd om een participatietraject met de inwoners te bedenken en uit te voeren.
Half oktober is het traject afgesloten en met succes! Er zijn maar liefst 250 serieuze ideeën aangedragen door 200 verschillende mensen. Diverse bijeenkomsten in de stad zijn in een uiterst positieve sfeer verlopen. De Wageningers willen serieus meedenken over hoe een klimaatneutrale stad te worden. Gelukkig wilden een aantal van hen ook meedoen. Op de slotavond ontstonden er diverse groepen, zoals een oprichtingsgroep van een Food Education Centre en diverse burgerinitiatieven. Het is een uitdaging voor de gemeente het enthousiasme dat bij de inwoners ontstaan is de komende tijd vast te houden.

Agentschap NL wil graag onderzoeken wat gemeenten nodig hebben bij de uitvoering van hun lokaal klimaatbeleid en of het huidige aanbod van Agentschap NL daar bij aansluit. RCA voert dat onderzoek op dit moment uit. Inmiddels hebben we ruim 80 van de 100 te benaderen gemeenten telefonisch gesproken. Dat levert interessante gesprekken op waarbij dilemma’s duidelijk worden. Bij de gesproken gemeenten is het draagvlak voor lokaal klimaatbeleid zowel intern als extern meestal hoog. Maar de vrees is wel dat door de crisis er minder geld beschikbaar komt voor de uitvoering daarvan. Eind december ronden we het onderzoek af en zullen we aan Agentschap NL rapporteren over onze bevindingen.

Na een kleine vier jaar komt er een einde aan onze werkzaamheden voor het project ‘Flevoland Rijdt Schoon’. Dit was een gezamenlijk initiatief van de provincie Flevoland, de gemeenten Lelystad, Almere, Noordoostpolder, Dronten en Zeewolde, waar zich later ook Athlon Car Lease bij aansloot. Doel van het project was om het rijden op schone brandstoffen te stimuleren. Vooral aardgas/groen gas heeft zich in deze periode als een kansrijke brandstof ontwikkeld. De uitstoot aan CO2 en fijn stof is met groen gas een stuk minder dan bij benzine en diesel. Bovendien kost groen gas aan de pomp maar 93 cent, waardoor je ook financieel voordeliger uit bent. Grootste probleem vormde tot voor kort het beperkt aantal vulpunten. In Flevoland zijn die er in Lelystad (december 2009) en Emmeloord (april 2011) gekomen. In 2012 verschijnen ook in de grootste gemeente van de provincie, Almere, waarschijnlijk drie vulpunten.
Onze filosofie was dat het ging om het opbouwen van vertrouwen tussen alle betrokken schakels in de keten: groengasexploitanten, tankstationhouders, autodealers, leasebedrijven, overheden, innovatieve ondernemingen, koploperklanten. De sterkte van de groengasketting zou zo sterk zijn als de zwakste schakel. Vooral in het opbouwen van dat vertrouwen heeft RCA veel tijd en energie gestoken. Daarbij heeft de tijd geholpen. Klimaatproblematiek, schone mobiliteit en maatschappelijk verantwoord ondernemen zijn bij veel partijen op het netvlies gekomen. Een goed bewijs daarvoor was een avond voor autodealers die we in november in Almere organiseerden. Een soortgelijke avond hadden we twee jaar eerder in Lelystad gehouden. Daar keken partijen de kat behoorlijk uit de boom, maar in Almere was er een levendige discussie tussen de autodealers. Daaruit bleek dat ze zich al aardig verdiept hadden in de groeiende niche van ‘groene voertuigen’.
Het zal een zaak van een nog langere adem zijn, maar we verwachten dat groengasvoertuigen over een paar jaar regelmatig op de weg te bewonderen zijn.

Bij de uitvoering van lokaal klimaatbeleid loopt een gemeente vaak aan tegen drempels. Soms ligt dat bij andere partijen en kan een gemeente daar weinig invloed op uitoefenen. Maar in andere gevallen is de gemeente zelf de belemmerende factor. Dat geldt bijvoorbeeld voor zaken die betrekking hebben op de vergunningverlening en bouwvoorschriften. Voor Agentschap NL verzamelt en werkt RCA voorbeelden uit van hoe een gemeente zelf knelpunten bij de uitvoering van lokaal klimaatbeleid kan oplossen. 
Zo kan het welstandsbeleid van een gemeente botsen met de duurzaamheiddoelstellingen van diezelfde gemeente. De welstandscommissie oordeelt dat ‘de prominent vanaf het openbaar gebied waarneembare zonnecollector afbreuk doet aan het straatbeeld en dat het bouwplan daarom is strijd is met de redelijke eisen van de welstand’. Dat is moeilijk uit te leggen aan bewoners die het plaatsen van een zonnecollector prima vinden passen binnen de doelstellingen van de gemeente om met burgers en bedrijven te werken een energieneutrale gemeente. Een gemeente mag niet afwijken van de landelijke regels die zijn vastgesteld in het Besluit bouwvergunningvrije en lichte bouwvergunningsplichtige bouwwerken (Bblb), maar heeft wel enige beleidsvrijheid bij bepalingen die zijn opgenomen in de Welstandsnota en/of bestemmingsplan. Hiermee heeft een gemeente de mogelijkheid om ruimte te geven aan duurzame initiatieven.
Dit is maar  één van de negen voorbeelden waarbij gemeenten zelf aan zet zijn om belemmeringen op te heffen. Alle negen voorbeelden worden verder uitgewerkt voor op de website van Agentschap NL. Voor het Klimaatcongres van afgelopen november maakten we een presentatie van de belemmeringen die gemeenten zelf kunnen oplossen.

Wat maakt een binnenstad bruisend en aantrekkelijk voor mensen om te winkelen, te wonen, te werken en te recreëren? Deze vraag stond eind november centraal op een bijeenkomst in het nieuwe Stadshuis van Nieuwegein in het kader van het kennis- en leertraject New Towns. Wat een aantrekkelijke binnenstad is verschilt per gemeente. Inwoners en bedrijfsleven stellen andere eisen aan de binnenstad van bijvoorbeeld Utrecht dan aan die van Nieuwegein. Het is daarom belangrijk om als gemeente te zoeken naar wat bij jouw stad past. Zoek de snaar waar inwoners en bedrijven gevoelig voor zijn. Combineer dat met een enthousiaste wethouder die politieke ruggengraat heeft om ook in tijden dat het moeilijk gaat vol te houden. Dat levert een binnenstad op waar zowel de politiek als inwoners trots op zijn. Soms moet de hele binnenstad op de schop om dat te bereiken, soms zijn veel kleinschalige ontwikkelingen afdoende om de binnenstad te ontwikkelen. Bedenk daarbij wel dat een stad geen levende maquette is. Het menselijke gedrag bepaalt de levendigheid van de stad. Niet de centrumvoorzieningen bruisen, maar de mensen. 

Agentschap NL organiseerde met BZK in het kader van het kennis- en leertraject in 2011 een aantal bijeenkomsten samen met de vijf betrokken Ortega-gemeenten Apeldoorn, Ede, Zoetermeer, Haarlemmermeer en Almere. RCA verzorgt publicaties naar aanleiding van deze bijeenkomst, zoals factsheets.

Alphons Rommelse is al enige tijd voorzitter van de sectie Milieucommunicatie van de Vereniging voor Milieuprofessionals (VVM). De VVM vierde dit jaar haar 25-jarig bestaan met een groot feest tijdens de Milieubeurs in Den Bosch. De sectie Milieucommunicatie gaf daar op muzikale wijze invulling aan met het ten gehore brengen van het nummer ‘Ik voel me goed’, beter bekend in zijn Engelse variant van James Brown. Achtergrondzangeres Lieke Dreijerink, saxofonist Harm Blanken en leadzanger/perfomer Alphons Rommelse verzorgden een spetterend optreden.
Een maand later organiseerde de sectie het slotdebat van de debatcyclus ‘Hoger op de Agenda’. Communicatiehoogleraar Noelle Aarts, transitiedeskundige Derk Loorbach, milieujournaliste Loethe Olthuis en GroenLinkser Niels van de Berge voerden een levendig debat over de vraag hoe je een onderwerp hoger op de (politieke, publieke en wetenschappelijke) agenda kan krijgen. Uiteindelijk formuleerden zij een tiental criteria. Eén van de criteria is het formuleren van een kort, helder en aansprekend verhaal of beeld. Dat is één van de redenen waarom het zoveel moeite kost om een onderwerp als biodiversiteit hoger op de agenda te krijgen, omdat het daarvoor nog steeds niet goed gelukt is om een dergelijk verhaal te ontwikkelen.

Het verslag van de bijeenkomst is in december klaar. Mocht u dat willen ontvangen, dan kunt u dat met een mail kenbaar maken.